कला
ही मानवी क्रिया कल्पनांची एक वैविध्य पूर्ण श्रेणी आहे त्याच प्रमाणे परिणामी उत्पादन ज्या मध्ये तांत्रिक प्रवीणता सौंदर्य भावनिक शक्ती तत्व संकल्पनात्मक कल्पना व्यक्त करणारी सर्जनशील अथवा कल्पनशील प्रतिभा सहभागी असते.
कला कशाची आहे याची कोणत्या पण सामान्यता मान्य व्याख्या नाही त्याच प्रमाणे त्याची व्याख्या संपूर्ण इतिहासा मध्ये तसेच संस्कृती मध्ये मोठ्या प्रमाणात बदललेली आहे चित्रकला शिल्पकला त्याच प्रमाणे वास्तुकला या व्हीच्युअल आजच्या तीन शास्त्रीय शाखा आहेत.
रंगमंच नृत्य त्याच प्रमाणे इतर परफॉर्मिंग आर्ट्स त्याच प्रमाणे साहित्य संगीत चित्रपट त्याच प्रमाणे इतर माध्यम जसे की परस्पर संवादी माध्यम कलांच्या व्यापक वाक्या मध्ये सहभागी केले आहेत.
17 व्या शतकापर्यंत कलेचा संदर्भ कोणत्या पण कौशल्य अथवा प्रभुत्वासाठी होत असतो तसेच ही हस्तकला अथवा विज्ञाना पेक्षा वेगळा नाही सतराव्या शतकाच्या नंतर च्या आधुनिक उपयोगा मध्ये तेथे सौंदर्याचा विचार सर्वोपरि आहे तेथे ललित कलांना सजावटी च्या अथवा उपयोजित कला यांच्या सारख्या सर्व सामान्य मिळाले लिहिलेल्या कौशल्या पासून इतर केले जाते तसेच वेगळे केले जाते.
कलेचे स्वरूप त्याच प्रमाणे संबंधित सल्कपणा जसे की सर्जन शीलता व्याख्या सौंदर्य शास्त्र म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या तत्त्व ज्ञानाच्या शाखे मध्ये शोधल्या जात असतात याचा परिणाम असा होतो की कलाकृतीचा अभ्यास कला समीक्षे च्या व्यवसायिक क्षेत्रा मध्ये त्याच प्रमाणे कलेच्या इतिहासा मध्ये केला जात असतो.
आढावा
कलेच्या इतिहासाच्या दृष्टिकोनामधून कलानात्मक कार्य मानव जाती पर्यंत आसपास अस्तित्वात आहेत पूर्व ऐतिहासिक कला पासून समकालीन कलेपर्यंत तर काही सिद्धांत कारणांना असे वाटते की कलानात्मक कार्याची वैशिष्ट्ये संकल्पना आधुनिक बचत समाजा बाहेर बसत नाही कलेच्या व्याख्येचा एक अर्थ जुन्या लॅटिन अर्थाच्या सोबत जवळून संबंधित आहे.
याच्या अंदाजे अनुवाद केला आहे की कौशल्यात अथवा क्राफ्ट असा होतो जसे की कारागीर सारख्या शब्दा च्या सोबत संबंधित आहे या अर्था पासून तयार झालेल्या इंग्रजी शब्दां मध्ये आर्थिक फॅक्ट आर्टिफिशियल आर्टिफिश मेडिकल आर्ट्स त्याच प्रमाणे मिलिटरी आर्ट्स यांचा सहभाग होत असतो.
तर या शब्दाचे अनेक इतर बोलचाल उपयोगात आहेत सर्व काही त्याच्या विपत्तीच्या सोबत संबंधित आहे विसाव्या शतका मधील बाटली किंवा लोक रंडवा कलानात्मक कार्य त्यांच्या सजावटीच्या मूल्याच्या शिवाय व्यवहारिक कार्य करू शकतात.
याविषयी मान्यतेने बोलतो त्याच प्रमाणे तरी सुद्धा प्रजासत्ताक मध्ये होमर च्या महान काव्य कला त्याच प्रमाणे हशालाही प्रतिबिंबित करायचे आहे आयन मध्ये, सॉक्रेटिसने होमर च्या पसंतीचा कोणता पण इशारा दिला नाही.
आयन हा संवाद सुचित करत असतो की होमरचा एलियर्ड प्राचीन ग्रीक जगा मध्ये बायबल प्रमाणे आज आधुनिक ख्रिश्चन जगा मध्ये कार्य करत होता सामग्री कला त्याच प्रमाणे संगीत कलांच्या संदर्भा मध्ये आर्टिस्टल यांनी महाकाव्य शोकांतिका विनोदी तिथी रंगीत कविता त्याच प्रमाणे संगीत याला अनुकरणीय अथवा अनुक्रमे कला मानले.
प्रत्येकाची अनुकरण माध्यम वस्तू त्याच प्रमाणे पद्धतीने केले जात असते संपूर्ण उदाहरण आवश्यक आहे उदाहरणार्थ संगीत ही ताल त्याच प्रमाणे सुसंवाद माध्यमाची अनुकरण करते तर नृत्य फक्त ताल तसेच कविता भाषेचे अनुकरण करते.
खूप वेळा जर कौशल्य साधारण पणे अथवा व्यावसायिक मार्गाने उपयोग केले जात असेल तर लोक ही कलेच्या व्यतिरिक्त हस्त कला असे सुद्धा मानू शकतात त्याच प्रमाणे जर कौशल्य व्यवहारी अथवा औद्योगिक मार्गाने उपयोग केले जात असेल.
तर ती ललित कले च्या व्यतिरिक्त व्यावसायिक कला मानले जाऊ शकते दुसरी कडे हस्त कला त्याच प्रमाणे डिझाईनला कधी कधी उपयोजित कला मानले जात असते काही कला अनुयायांनी असा युक्तिवाद केला आहे की ललित कला त्याच प्रमाणे उपयोजित कला यांच्या मधील फरक कोणत्या व स्पष्ट व्याख्यानात्मक फरका पेक्षा कले बद्दल केल्या गेलेल्या मूल्यणात्मक निर्णयाच्या सोबत संबंधित आहे.
कलेचे स्वरूप तत्त्वज्ञान आणि रिचर्ड वोल्हेम यांनी मानवी संस्कृतीच्या पारंपारिक समस्या पैकी एक असे वर्णन केले आहे कलेची व्याख्या भावना त्याच प्रमाणे कल्पनांच्या अभिव्यक्ती अथवा संपर्क संप्रेषनासाठी एक साधन म्हणून केले गेले आहे.
त्यांच्या स्वतःच्या फायद्यासाठी औपचारिक घटक शोधण्याची त्याच प्रमाणे त्यांचे कौतुक करण्याची साधन तसेच मिमेसिस अथवा प्रतिनिधित्व म्हणून आर्टिस्टच्या तत्त्वज्ञाना मध्य मिमेसिस म्हणून कलेची मूळ खोलवर आहेत जॉर्ज डिकी यांनी कलेचा एक सणात्मक सिद्धांत मांडला आहे.
जो कलेचे कार्य अशी कोणतीही कलाकृती म्हणून परिभाषित करत असतो या परिभाषित केलेल्या कलाकृतीवर एखादा पात्र व्यक्तीने अथवा सामाजिक संस्थेच्या वतीने कार्य करणाऱ्या व्यक्तीने साधारणपणे कला जग म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या प्रशन शिषेसाठी उमेदवाराचा दर्जा बहाल केला आहे.
कलेचे चित्र म्हणजेच की त्याचे वास्तवाचे प्रतिबिणीत्व कथा म्हणजेच की कथा सांगणे अभिव्यक्ती भावनांची संप्रेषण अथवा अनेक गुणांच्या मदतीने केले जाऊ शकते रोमँटिक कालखंडामध्ये कलेकडे मानवी मनाची एक विशेष विद्या शाखा म्हणून धर्म त्याचप्रमाणे विज्ञानाचे वर्गीकरण केले गेले आहे.
इतिहास
होमो इरेक्टसने कवच 430 ,000 ते 540,000. वर्षे जुनी असल्याचे निश्चित केले होते आठ 130,000 वर्षे जुन्या पांढऱ्या शेपटी असलेल्या गरुडाच्या ताला वर कापलेल्या खुणा त्याच प्रमाणे ओरखडे आहेत.
हे निअँडरथल्स च्या हाताळणीचे संकेत देत असतात शक्यतो ते दागिने म्हणून उपयोग करण्यासाठी सुमारे 75,000 वर्ष जुन्या लहान ड्रिल केलेल्या गोगल गायीच्या कवचांची मालिका दक्षिण आफ्रिकेच्या गुहे मध्ये सापडली.
सुमारे 40,000 वर्षा आधी च्या पॅलेओलिथिक कालखंडा मधील शिल्पे गुन्हा चित्रे रॉक पेंटिंग्स त्याच प्रमाणे पेट्रोग्लिफ्स सापडले आहेत पण अशा कलेचा नेमका अर्थ कदाचित आहे कारण त्याची निर्मिती करणाऱ्या संस्कृती बद्दल फार कमी माहिती आहे.
सुरुवाती च्या सभेत तिच्या या प्रत्येक केंद्राने त्याच्या कलेमध्ये हे एक अद्वितीय त्याच प्रमाणे वैशिष्ट्य पूर्ण शैली विकसित केली गेली आहे या सभेत त्यांच्या आकारमाना मुळे त्याच प्रमाणे कलावधीमुळे यांच्या मधील अधिक कलाकृती टिकून राहिल्या आहेत.
तसेच त्यांचा जास्त प्रभाव अनेक संस्कृती मध्ये त्याच प्रमाणे नंतर येणाऱ्या काळा मध्ये प्रसारित झाला आहे काहींनी कलाकारांनी कसे काम केले गेले याची सुरुवातीचे रेकॉर्ड सुद्धा दिले आहेत उदाहरणार्थ ग्रीक कले च्या या कालखंडा मध्ये मानवी शारीरिक स्वरूपाचा आदर केला गेला. त्याच प्रमाणे नाईस शुलता शांतता सौंदर्य तसेच शारीरिक दृष्ट्या योग्य प्रमाण दर्शनासाठी समतुल्य कौशल्यांचा विकास झाला आहे.
पाश्चात्य मध्ये युगा मधील बीजान्टिन त्याच प्रमाणे मध्य युगीन कला मध्ये बायबल संबंधी तसेच धार्मिक संस्कृती बद्दल च्या विषया वर अभिव्यक्ती वर जास्त लक्ष केंद्रित केले गेले आहे त्याच प्रमाणे चित्रां च्या पार्श्वभूमी मध्ये सोन्याचा उपयोग यांच्या सारख्या स्वर्गीय जगाची उच्च वैभव दाखविणारे शैली चा उपयोग केला गेला आहे.
अथवा मोजायचं तसेच खिडक्या मधील काळजाने आकृत्या आदर्श नमुना म्हणजेच की सपाट स्वरूपा मध्ये सुद्धा सादर केल्या गेल्या आहेत तरी सुद्धा शास्त्रीय वास्तववादी परंपरा छोट्या बायस टाईम कामामध्ये टिकून राहिली त्याच प्रमाणे कॅथोलिक युरोपच्या कले मध्ये वास्तववाद सातत्याने वाढला.
फॉर्म शैली मीडिया आणि शैली
सर्जन शील कला सहसा जास्त विशिष्ट श्रेणी मध्ये विभागल्या गेल्या जातात असतात विशेषता माध्यम शैली शैली त्याच प्रमाणे फॉर्म यांच्या सारख्या जाणिवेने ओळखल्या जाणाऱ्या श्रेणी च्या सोबत कला फॉर्म कलेच्या घटकांचा संदर्भ देते.
हे त्यांच्या व्याख्या अथवा महत्त्व अपेक्षा स्वतंत्र आहेत यामध्ये कलाकाराने अवलंबलेल्या पद्धती त्याच प्रमाणे कला कृतीची भौतिक रचना प्रामुख्याने कामाच्या गैर अर्थ पूर्ण पैलू म्हणजेच की आकृती जसे की रंग समोच्च परिणाम मध्यम चाल जागा पोत तसेच मूल्य फॉर्म मध्ये व्हिज्युअल डिझाईन तत्वज्ञाचा सहभाग असू शकतो.
जसे की व्यवस्था संतुलन विरोधा भास जोर सुसंवाद प्रमाण समीपता त्याच प्रमाणे ताल सर्वसाधारणपणे कले च्या संदर्भा मध्ये तत्त्व ज्ञाना च्या तीन शाळा आहेत हे अनुक्रमे स्वरूप साहित्य त्याच प्रमाणे संदर्भ यावर लक्ष केंद्रित करतात.
खूप औपचारिकता म्हणजेच कलेची सर्व सौंदर्य विषयक गुणधर्म औपचारिकता आहेत म्हणजेच की कला स्वरूपाचा भाग असे मत आहे तत्वज्ञानांनी हे मत आसपास सर्वत्रिकपणे नाकारता त्याच प्रमाणे असे मानतात की कलेची गुणधर्म तसेच सौंदर्य शस्त्र सामग्री तंत्र तसेच स्वरूपांच्या पलीकडे विस्तारित आहे.
दुर्दैववाने या अनौपचारिक गुणधर्मासाठी पारिभाषिक शब्दावर फारसे एकमत नाही काही लेखक विषय वस्तू त्याच प्रमाणे आशयाच्या संदर्भ देतात म्हणजेच निरूपण तसेच अर्थ तर इतर अर्थ त्याच प्रमाणे महत्त्व यांच्या सारख्या सज्ञांना प्राधान्य देत असतात.
तर अनेक प्रकरणां मध्ये धार्मिक त्याच प्रमाणे तत्वाविक मान्यता सामाजिक राजकीय तसेच आर्थिक सरचना अथवा हवामान तसेच भूगोल यांच्या सारख्या ऐतिहासिक तसेच भौतिक परिस्थिती प्रबळ असू शकतात कले सोबतच कलेची टीका सतत वाढत आहे त्याच प्रमाणे विकसित होत आहे.
उद्देश
कले च्या संपूर्ण इतिहासा मध्ये इतर वेगळे कार्ये आहेत ज्या मुळे कोणत्या पण एका संकल्पनेचे अमूर्त अथवा परिणाम ठरवणे तिच्या उदेशाला कठीण होते. याचा अर्थ असा नाही कि कलेचा उदेश अस्पष्ट आहे.