डोमेन नेम सिस्टम हे श्रेणी बद्ध तसेच ते विकेंद्रित नामकरण प्रणाली आहे. आणि ते इंटरनेट तसेच अनेक इंटरनेट त्याच प्रमाणे अनेक इंटरनेट प्रोटोकॉल (IP) नेटवर्क च्या सहायाने पोहोचता ते येणारे संगणक ओळखण्या करिता उपयोगा मध्ये येते.
आणि DNS मधील असणारी संसाधन रेकॉर्ड डोमेन नावा सोबत ते अनेक प्रकारचे माहिती जोडण्यात येते. आणि उपकरणे हे शोधण्या करिता ते संगणकांना गरजेचे असणारे संख्यात्मक IP पत्या वरती ते मानवी आणि अनुकूल डोमेन नवे मॅप करण्या करिता ते सर्वात मुख्यता उपयोगा मध्ये येते.
पण ते इतर कार्य करण्या करिता कालांतराने विस्तारित करण्यात आले आहे. आणि १९८५ साला पासून ते डोमेन नेम सिस्टम इंटरनेट च्या कार्य क्षमते चे ते एक गरजेचे घटक आहेत.
कार्य
डोमेन नेम सिस्टम मधील स्पष्टीकरण देण्या करिता खूप वेळा ते उपयोग मध्ये येणारे सादृश्य म्हणजे ते मानवी ते अनुकूल संगणक होस्ट नावा मधील IP पत्या मधील भाषांतर करून इंटरनेट करिता फोन बुक म्हणून काम करतात.
उदाहरणार्थ म्हणजे www.example.com हे डोमेन नाव आणि ९३.१८४.२१६.३४ (IPV4 ) तसेच २६०६:२८००:२२०:१:२४८:१८९३:२५C८:१९४६ (IPV6) पत्या वरती ते भाषांतरित करतात. आणि DNS जलद तसेच पारदर्शक पणे हे अद्यतनित करण्यात येऊ शकतात.
आणि ते आखरी च्या उपयोग करणाऱ्याना प्रभावित न करता नेटवर्क वरचे ते सेवे मधील स्थान बदलून देतात. आणि ते सारख्या होस्ट नाव चा उपयोग सुरु ठेवते. आणि उपयोग करणारे ह्याचा फायदा घेतात.
आणि त्या वेळी ते अर्थ पूर्ण युनिफॉर्म रिसोर्स लोकेटर (यूआरएल) तसेच ई – मेल पत्ते उपयोग करतात आणि ते त्या वेळी संगणक खरोखर सेवा कशा शोधते हे जाणून घेतल्या च्या नंतर.
DNS चे महत्व पूर्ण तसेच सर्व व्यापी कार्य म्हणजे क्लाउड सेवा तसेच सामग्री वितरण हे नेटवर्क ह्या प्रमाणे रे वितरीत इंटरनेट सेवा च्या मधील त्यांचे मध्यवर्ती भूमिका आहे. आणि त्या वेळी उपयोग करणारे URL च्या उपयोग करून वितरीत इंटरनेट सेवे मध्ये ते प्रवेश करतात.
आणि त्या वेळी ते URL चे डोमेन नाव हे वापरकर्त्याने समीप असणाऱ्या सर्व्हर च्या IP पत्या वरती भाषांतरित करण्यात आले. आणि त्या वेळी शोषण करण्यात आलेल्या DNS च्या मुख्य कार्य क्षमते ला हे आहे कि भिन्न भिन्न उपयोग करणारे एका वेळी एका च डोमेन नावा करिता भिन्न भिन्न भाषातरे मिळवू शकते.
तसेच DNS च्या पारंपारिक फोन – बुक दृश्या च्या पासून ते भिन्नता मुख्य मुदा. म्हणजे हे उपयोग करणारे प्रॉक्सिमल सर्व्हर नियुक्त करण्या करिता DNS उपयोग करणारे DNS हे प्रक्रिया इंटरनेट वरती हे प्रक्रिया इंटरनेट च्या जलद तसेच तसेच आणखी विश्वासार्ह प्रतिसाद प्रदान करण्या करिता ते महत्व पूर्ण आहे.
आणि ते कदाचित मुख्य इंटरनेट च्या सेवा च्या सहायाने ते मोठ्या प्रमाणावर वापरले जातात. आणि डीएनएस इंटरनेट च्या मध्ये ते प्रशासकीय जबाबदारीचे रचना प्रतीबिबित करतात. आणि सर्व सब डोमेन हे व्यव्स्थाप कला देण्यात आलेले प्रशासकीय स्वायत्तते च्या क्षेत्र असतात.
रेजिस्ट्री च्या सहायाने चालवण्यात येणाऱ्या झोन करिता ते प्रशासकीय माहिती खूप वेळेस रजिस्ट्रीच्या RDAP तसेच WHOIS सेवा च्या सहायाने पूरक असतात. आणि त्या डेटा चा उपयोग हा अंतर्दृष्टी मिळवण्या करिता ते आणि इंटरनेट वरती देण्यात आलेल्या होस्ट चे जबाबदारी शोधण्या करिता करण्यात येऊ शकतात.
इतिहास
यजमाना च्या संख्यात्मक पत्या च्या जागी ते एक साधे आणि आणखी ते संस्मरणीय नाव उपयोग करणारे हे ARPANET काळा मधील आहे. आणि ते स्टॅनफोर्ड रिसर्च इन्स्टिट्यूट नी HOSTS.TXT नावा चे मजकूर फाईल ठेवण्यात आली होती.
आणि ती ARPANET वरचे ते संगणका मधील संख्यात्मक पत्या वर ते होस्ट चे नावे हे मॅप करतात. तसेच एलिझाबेथ फेनलर ह्यांनी प्रथम ARPANET निर्देशित विकसित करण्यात आली. आणि ते संख्यात्मक पत्या चे देखभाल आणि त्याला असाइन करण्यात आलेल्या क्रमांकांची यादी म्हटले जातात.
तसेच दक्षिण कॅलिफोर्निया विद्यापीठा मधील माहिती विज्ञान संस्था हे इथे जॉन पोस्टेल ह्यांनी हाताळण्यात आली होती. आणि त्यांच्या टीम ने SRI सोबत ते जवळून काम करण्यात आले होते.
१९८४ स्वला मध्ये चार UC बर्कले विद्यार्थी तसेच डग्लस टेरी आणि मार्क पेंटर तसेच डेव्हिड रिगल आणि सॉन्गनियन झोउ ह्यांनी बर्कले इंटरनेट नेम डोमेन करिता ते प्रथम युनिक्स नेम सर्व्हर वाट ते अंमलबजावणी लिहिण्यात आली.
आणि त्याला मुख्यता BIND म्हणून सुद्धा संबोधण्यात येते. आणि १९८५ साला मध्ये DEC च्या केविन डनलॅपने DNS च्या अंमलबजावणी च्या मध्ये लक्षणीय सुधारणा करण्यात आली. आणि Mike Karels तसेच Phil Almquist, आणि Paul Vixie नंतर BIND देखभाल हाती घेण्यात आली. तसेच इंटरनेट सिस्टम्स कन्सोर्टियम चे स्थापना करण्यात आली.
आणि १९९४ साला मध्ये रिक अॅडम्स आणि पॉल विक्सी आणि कार्ल मालामुड ह्यांनी करण्यात आली होती. आणि ते स्पष्ट पणे BIND विकास तसेच देखभाली करिता ते घर प्रदान करण्या करिता.
४.९.३ नंतर च्या BIND आवृत्या ISC च्या प्रायोजका च्या सहायाने प्रदान करण्यात आलेल्या समर्थना च्या सोबत ते ISC च्या सहायाने विकसित तसेच देखभाल करण्या मध्ये आले. आणि त्या सोबत आर्किटेक्ट/प्रोग्रामर म्हणून हे बॉब हॅली तसेच पॉल विक्सी ह्यांनी मे १९९७ साला मध्ये ते BIND आवृत्ती हे ८ चे प्रथम उत्पादन निर्माण आवृत्ती जारी करण्यात आली.
पत्ता निराकरण यंत्रणा
डोमेन नेम रिझॉल्व्हर्स प्रश्ना मधील डोमेन नावा साठी जबाबदार असणारे डोमेन नेम सर्व्हर उजव्या सर्वाधिक डोमेन लेबल पासून सुरु होणार्या क्वेरींच्या क्रमाने निर्धारित करत असतात. FC 1034 च्या माध्यमातून अनिवार्य केलेल्या रिकर्सिव पध्दतीची अंमल बजावणी करणारा DNS निराकरण कर्ता या प्रकरणा मध्ये पात्र असलेला डोमेन नावाचे निराकरण करण्यासाठी निराकरणकर्ता तीन नेम सर्व्हरचा सल्ला घेतल्या जातो.
त्याच्या डोमेन नेम रिझोल्व्ह रच्या योग्य ऑपरेशन साठी नेटवर्क होस्ट रूट नेम सर्व्हर च्या ज्ञात पत्त्यांचे प्रारंभिक कॅशे सह कॉन्फिगर केले जाते. अश्या प्रकारे ही प्रक्रिया वेगवान करण्या साठी कोणत्या ही रेकॉर्ड नाहीत असं गृहीत धरून रिझोल्यूशन प्रक्रिया रोग सर्वां पैकी एका च्या केरीने सुरू होते. तसं सामान्य ऑपरेशन मध्ये, रूट सर्व्हर थेट प्रत्युत्तर देत नाहीत.
परंतु त्यापेक्षा जास्त संदर्भ देऊन प्रसिद्ध प्रतिसाद देत असतात. पाच रुपये इंटरनेटवरून प्रत्येक रिझर्वेशन रुट पासून प्रारंभ करणे हे गरजेचे असते. तर ही यंत्रणा रूट फॉरवर्ड मोठ्या प्रमाणात रहदारीचा भाव टाकू शकतो करण्यासाठी वापर केला जातो. आणि परिणामी रूट नेम सर्व्हर प्रत्यक्षात सर्व विनंत्यां च्या तुलनेने लहान अंशा मध्ये गुंतलेले असतात.
आवर्ती आणि कॅशिंग नेम सर्व्हर
अधिकृत नाव सर्व्हर इंटरनेट च्या ऑपरेशन साठी पुरेसे असल्याचे मानल्या जाते. तसेच फक्त अधिकृत नेम सर्व्हर कार्यरत असताना प्रत्येक DNS क्वेरी डोमेन नेम सिस्टम च्या रूट झोन मधील आवर्ती क्वेरीं सह सुरू होणे गरज आहे.
तसेच कार्य क्षमता सुधारण्या साठी पूर्ण इंटरनेट वरील DNS रहदारी कमी करण्या साठी आणि शेवटचा वापरकर्ता अनु प्रयोगां मध्ये कार्य प्रदर्शन वाढवण्या साठी डोमेन नेम सिस्टम DNS कॅशे सर्व्हरला समर्थन देत असते. जे कॉन्फिगरेशन मध्ये निर्दिष्ट केलेल्या कालावधी साठी म्हणजेच टाइम-टू-लाइव्ह DNS क्वेरी परिणाम संचयित करते.
तसेच या प्रश्ना मधील डोमेन नाव हे सामान्य पणे अशा प्रकारचे कॅशिंग DNS सर्व्हर प्रश्न डोमेन च्या अधिकृत नाव सर्व्हर पर्यंत DNS रूट पासून सुरू होणार्या तसेच दिलेल्या नावाचे निराकरण करण्या साठी गरजेचे रिकर्सिव अल्गोरिदम सुद्धा लागू केल्या जातात. हे कार्य नेम सर्व्हर मध्ये कार्यान्वित करून वापर कर्ता अनु प्रयोग डिझाइन आणि ऑपरेशन मध्ये कार्यक्षमता प्राप्त करतात.
त्याच प्रकारे नाव सर्वर मध्ये DNS कॅशिंग आणि रिकर्सिव फंक्शन्सचे संयोजन अनिवार्य नसतात. विशेष म्हणजे हेतू साठी सर्व्हर मध्ये कार्ये स्वतंत्र पणे लागू केली जाऊ शकतात. तसेच इंटर नेट प्रदाते विशेष म्हणजे त्याच्या ग्राहकान साठी आवर्ती आणि कॅशिंग नेम सर्व्हर प्रदान करत असतात.
या व्यतिरिक्त अनेक होम नेट्वर्किंग राउटर स्थानिक नेटवर मधील कार्य प्रदर्शनात सुधारणा करण्या साठी DNS कॅशिंग आणि प्रतिकृती लागू केली जाते.
DNS निराकरणकर्ते
DNS च्या क्लायंट साइडला DNS रिझो ल्व्हर म्हणतात. रिझॉ ल्व्हर क्वेरी सुरू करण्या साठी आणि अनु क्रमित करण्यासाठी जबाबदार असतो ज्यामुळे शेवटी शोधलेल्या संसाधनाचे पूर्ण रिझो ल्यूशन होते. IP पत्त्या मध्ये डोमेन नावाचे भाषांतर DNS निराकरण कर्ते वेग वेगळ्या क्वेरी पद्धतीच्या माध्यमातून वर्गीकरण केले जातात.
जसे कि आवर्ती नॉन रिकर्सिव्ह आणि पुनरा वृत्ती रिझो ल्यूशन प्रक्रिया या पद्धतींचे संयोजन वापरू शकते. नॉन रिकर्सिव्ह क्वेरी मध्ये DNS रिझोल्व्हर DNS सर्व्हरला क्वेरी करतो जो एकतर अधिकृत सर्व्हर आहे किंवा तो इतर सर्व्हरला क्वेरी न करता आंशिक परिणाम प्रदान करतो.
कॅशिंग DNS रिझो ल्व्हर च्या बाबतीत ते त्याच्या स्थानिक DNS कॅशे मध्ये नॉन रिकर्सिव क्वेरी परिणाम परत करते. आणि अपस्ट्रीम DNS सर्व्हर कडून प्रारंभिक प्रतिसादा नंतर काही कालावधी साठी DNS संसाधन रेकॉर्ड कॅश करून अपस्ट्रीम DNS सर्व्हर वरील लोड कमी करते.
पुनरावर्ती क्वेरी मध्ये DNS निराकरण कर्ता एकाच DNS सर्व्हरवर क्वेरी करतो. जो विनंती कर्त्या च्या वतीने इतर DNS सर्व्हरला क्वेरी करू शकतो. होम राउटरवर चालणारा एक साधा स्टब रिझॉल्व्हर वापरकर्त्याच्या ISP द्वारे चालवल्या जाणार्या DNS सर्व्हरला सामान्य पणे रिकर्सिव क्वेरी करतो.